Çalköy Mağarası Trabzon İli Düzköy İlçesi’nin 5 km. güney batısında denizden 1050 metre yüksekte Trabzon G42b1b2 paftalarında yer almaktadir. Magara girisi Çal köyünden Çayırbağı Beldesi'ne giden stabilize yolun 1 nci km.sinde Kulaklık Deresi üzerinde bulunur. Dünyanın en uzun mağaralarından birisidir.

Mağara ve Yakın Çevresinin Jeolojisi: Çalışma alanının en yaslı birimi tortul birimlerle ardalanmış bazaltik, andezitik, dasittik lav ve piroklastlardan oluşan Kretase yaslı Düzköy formasyonudur. Bu birim üzerine masif kireçtaşlarından oluşan Üst Kretase-Paletsen geçişli Tonya formasyonunun Sahinkaya üyesi uyumlu olarak gelir. İnceleme alanının en genç birimini tortul birimlerle ardalanmis andezit, bazalt ve piroklastlarindan oluşan Eosen yaslı Foldere formasyonu olusturur. Bu birim uyumsuz olarak alttaki birimleri üstlenmeketdir.


Mağaranın Oluşumu: Çal Mağarası kireçtaşları içindeki kirik (çatlak-fay) sistemlerine bağlı olarak gelişmiştir. Mağaranın oluşumuna neden olan ana fay NE-SW istikametindedir. Bunu kesen ikincil faylar ise NW-SE yönünde uzanırlar. Mağara bugünkü sekline iki aşamada ulaşmıştır. Birinci aşamada yüzeyden sızan sular toprak zonunda ki CO2'yi bünyesine katarak asidik karakter kazanmaları sonucunda kireçtaşını daha fazla çözerek kırıkları genişletmiş ve bir yer altı su kanalı oluşmasını sağlamışlardır. İkinci aşamada ise bölgesel yükselmeye bağlı olarak mağara gelişimini sağlayan su akimi azalmış ve mağaranın gelişimi durmuştur. Bu dönemde başlangıçta daha yukarı kotlardaki düdenlerle bağlantılı olan su kanallarından sızan sular, yer yer sarkıt ve dikitleri oluşturmaya başlamıştır.


Mağaranın Şekli: Çal Mağarası bir yer altı su kanalıdır. Mağaranın girişi geniş olmakla birlikte giderek daralmakta belli bir uzaklıktan sonra genişlik 1 m. Kadar düşmektedir. Tavan yükseklikleri kirik sistemlerine bağlı olarak büyük değişkenlik göstermektedir. Girişten sonra 200 m. de iki kola ayrılmaktadır. Sola ayrılan kol yaklaşık 125 m. uzunluktadır. Bu kolun sonundaki odada dolinden gelen suyun aktığı bir baca vardır. Sağ kolun ulaşılabilen kısmı yaklaşık 300 m.dir. Bu kolun yaklaşık 60 m.sinde küçük bir göl ve çağlayan yer almaktadir.